Lễ mừng lúa mới của đồng bào Gia Rai

Lễ mừng lúa mới, còn gọi là lễ ăn cơm mới, là nghi lễ truyền thống lâu đời của người Gia Rai ở tỉnh Gia Lai. Lễ thường được tổ chức trong khoảng từ tháng 10 đến tháng 12 dương lịch hằng năm, khi bà con đã thu hoạch xong mùa vụ.

Đây là dịp tạ ơn trời đất, thần linh đã phù hộ cho mùa màng; cũng là lúc các gia đình sum họp, thắt chặt tình làng nghĩa xóm. Qua nghi lễ, có thể thấy rõ quan niệm về mối gắn kết giữa con người, thiên nhiên và thần linh trong vũ trụ quan của người Gia Rai.

Phần lễ bên cây nêu

Lễ được tổ chức trên khoảng sân rộng trước nhà rông. Từ sáng sớm, dân làng tề tựu, dựng cây nêu ở giữa sân, biểu tượng cho sự giao hòa giữa trời và đất. Lễ vật gồm cơm lam, thịt nướng, rượu cần và những bó lúa mới; các gia đình khá giả dâng thêm heo, gà.

Già làng đọc lời khấn mời các Yàng về thụ lễ, cầu cho dân làng bình an, làm ăn phát đạt. Một đoạn lời khấn được ghi lại:

"Ô Yàng, hôm nay tôi mang heo to, gà to đến đây, kính mời các Yàng về đây thụ lễ." – Lời khấn của già làng

Già làng Kpuih Ôh ở làng Ghè, xã Ia Dơk, người đã gắn bó hàng chục năm với nghi lễ này, chia sẻ rằng mỗi lần cúng, ông như nói thay tiếng lòng của bà con dân làng.

Phần hội rộn ràng chiêng, xoang

Khi phần lễ khép lại, tiếng cồng chiêng vang lên, các thiếu nữ hòa vào vòng xoang, những làn điệu dân ca cất lên giữa không khí sum vầy. Với nhiều người trẻ, đây là dịp để hiểu thêm về cội nguồn.

Chị Rah Lan H'Tiết, lần đầu tham gia trọn vẹn các nghi thức, cho biết qua lễ hội, chị thấy mọi người gắn kết và thêm yêu cái gốc của dân tộc mình. Em Siu Điệp, học sinh tham gia múa xoang, mong năm nào lễ cũng được tổ chức như vậy.

Môi trường giáo dục truyền thống

Theo già làng Siu Yon ở làng Ó, xã Ia Pia, lễ mừng lúa mới là môi trường thực tế để trao truyền cho con cháu những giá trị, phong tục và kinh nghiệm sản xuất của cha ông.

Việc gìn giữ lễ hội có sự chung tay của cấp ủy, chính quyền tỉnh Gia Lai, các đoàn thể và chính người dân. Dù quy mô không còn rầm rộ như trước, lễ mừng lúa mới vẫn giữ nguyên ý nghĩa, là sợi dây gắn kết cộng đồng người Gia Rai sau mỗi mùa rẫy.