Người Gia-rai

Người Gia-rai là một trong những cư dân định cư sớm ở vùng núi Tây Nguyên, tập trung ở Gia Lai và vùng giáp ranh Kon Tum, Đắk Lắk, Phú Yên, một phần sống ở Campuchia. Xã hội xưa có các thủ lĩnh Pơtaoia (Vua Nước) và Pơtaopui (Vua Lửa), được sử Việt từ thế kỷ XV-XVI ghi là Thủy Xá, Hỏa Xá. Gia đình theo chế độ mẫu hệ, với tục bỏ mả và kho trường ca như Đăm San, Xinh Nhã.

Nam đóng khố trắng kẻ sọc, mặc áo đen cộc tay, ngày lễ dùng khố chàm dài có tua; nữ mặc váy chàm viền hoa văn với áo cánh ngắn dài tay.

Tin vạn vật hữu linh, thờ các Yang như thần nhà, thần làng, thần nước. Người cùng dòng mẹ được chôn chung một huyệt, sau đó gia đình làm lễ bỏ mả.

Có nhiều trường ca như Đăm San, Xinh Nhã, Đăm Di hát cùng đàn Tưng nưng; múa dân gian mô phỏng cảnh giao tranh, nhạc cụ có Tơ rưng, Krông put.

Ở nhà sàn, gồm loại nhà dài có hai bếp và loại nhà nhỏ kiểu Hđrung một bếp.

Trồng trọt trên vườn, rẫy và ruộng nước là nền tảng; nuôi trâu, bò, voi, lợn, gà, trong đó trâu dùng để trao đổi và hiến sinh; nghề phụ gồm mộc, rèn, đan lát, dệt.