Điện Biên: mô hình trường bán trú giữ chân học sinh vùng cao

Trước ngày khai giảng, em Sùng A Sì rời nhà ở bản Na Cô Sa 2, xã Na Cô Sa, mang theo ít quần áo, mấy cuốn vở và chiếc chăn nhỏ để nhập học tại Trường Phổ thông dân tộc nội trú THPT Nậm Pồ. Trời đã tối khi em tới nơi. Thầy Nguyễn Văn Tập, Hiệu trưởng nhà trường, đưa em vào ký túc xá, xếp chỗ ngủ, chỉ cách dùng bếp và giờ ăn, rồi chỉ về khi cậu học trò đã ngủ yên.

Năm học này, trường có thêm 108 học sinh vào lớp 10, nâng tổng số lên 350 em. Tất cả đều là con em đồng bào dân tộc thiểu số trong huyện, phần lớn gia đình nghèo, đông con. Theo thầy Tập, nhiều em được đến trường nhờ chính sách bán trú ở cấp tiểu học và trung học cơ sở mà tỉnh Điện Biên thực hiện suốt nhiều năm.

Từ những bữa cơm đầu tiên

Thầy Mào Văn Phát, Phó Hiệu trưởng Trường phổ thông dân tộc bán trú tiểu học Mường Toong (huyện Mường Nhé), kể rằng nhiều học sinh H'Mông lúc mới đến chưa quen với món ăn thầy cô nấu. Ở nhà, các em quen ăn cơm với nước lã, nên nhà trường bổ sung nước lọc vào mâm cơm. Dần dần, các em đã ăn được mọi món.

Vượt qua hoài nghi ban đầu

Ông Nguyễn Văn Đoạt, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Điện Biên, nhớ lại năm 2007, khi Sở quyết định thí điểm mô hình bán trú, đã có nhiều ý kiến lo ngại về rào cản ngôn ngữ, sự khác biệt giữa các dân tộc và việc giáo viên phải gánh thêm trách nhiệm chăm sóc học sinh ngoài giờ mà không có thêm thu nhập.

Mô hình vẫn được thí điểm tại hai huyện Tủa Chùa và Mường Nhé. Tháng 12/2008, Sở ban hành kế hoạch xây dựng 431 phòng bán trú, 173 gian bếp, 42 công trình vệ sinh, 69 bể và giếng nước, trang bị 1.725 giường tầng bằng sắt và 42 bộ thiết bị sinh hoạt, với tổng kinh phí gần 60 tỷ đồng. Trong đó, Chính phủ và Bộ Giáo dục và Đào tạo hỗ trợ 50 tỷ đồng, ngân sách địa phương và cộng đồng đóng góp 10 tỷ đồng. Sau hai năm, 2.820 học sinh đã ở bán trú, tỷ lệ đi học chuyên cần tăng rõ rệt, tình trạng nghỉ lễ, nghỉ Tết kéo dài không còn.

Nhân rộng khắp tỉnh

Từ năm học 2010-2011, mô hình được nhân rộng ra 10 huyện, thị xã, thành phố, phục vụ gần 16.000 học sinh bán trú. Hàng trăm nhà bán trú, nhà bếp, công trình nước sạch, nhà vệ sinh và sân chơi được xây mới, sửa chữa với kinh phí hàng trăm tỷ đồng. Tỷ lệ chuyên cần đạt 99%. Đến năm học 2012-2013, toàn tỉnh có hơn 100 trường với gần 20.000 học sinh bán trú.

Năm học 2021-2022, Điện Biên có 141 trường phổ thông dân tộc bán trú và phổ thông dân tộc nội trú THPT với 63.338 học sinh, chất lượng học tập được cải thiện. Bước vào năm học 2022-2023, ngành giáo dục tỉnh huy động hơn 76 tỷ đồng để xây mới 59 phòng học, 26 phòng ở nội trú và 30 công trình phụ trợ. Các huyện vùng sâu, biên giới như Mường Nhé, Nậm Pồ, Điện Biên Đông và Tủa Chùa cũng kêu gọi các tổ chức từ thiện, nhà hảo tâm hỗ trợ thực phẩm giàu dinh dưỡng cho học sinh bán trú.