Một ngày sống giữa làng quê xưa: “Vị Làng” kể chuyện văn hóa Bắc Bộ bằng trải nghiệm

Trong đời sống văn hóa của người Việt, làng quê Bắc Bộ từ lâu đã trở thành một biểu tượng gắn liền với những giá trị truyền thống được gìn giữ qua nhiều thế hệ. Đó là hình ảnh mái đình, cây đa, bến nước, những phiên chợ làng nhộn nhịp hay các trò chơi dân gian từng gắn bó với tuổi thơ của biết bao người. Không chỉ phản ánh nhịp sống sinh hoạt thường ngày, những hình ảnh ấy còn lưu giữ nét đẹp trong phong tục, tập quán và tinh thần gắn kết cộng đồng của người dân vùng đồng bằng Bắc Bộ.

Tuy nhiên, cùng với sự phát triển của đời sống hiện đại, khoảng cách giữa thế hệ trẻ và những giá trị văn hóa truyền thống cũng đặt ra nhiều trăn trở. Không ít bạn trẻ biết đến văn hóa làng quê qua sách vở, phim ảnh hay những chuyến tham quan, nhưng lại có ít cơ hội trực tiếp trải nghiệm các hoạt động sinh hoạt dân gian vốn từng là một phần quen thuộc trong đời sống của cha ông.

Xuất phát từ mong muốn tạo nên một cách tiếp cận gần gũi hơn với văn hóa truyền thống, nhóm sinh viên Trường Đại học FPT Hà Nội đã thực hiện dự án “Vị Làng”, tái hiện những nét đặc trưng của đời sống làng quê Bắc Bộ xưa ngay trong không gian học đường. Thông qua các hoạt động mang tính tương tác, dự án khuyến khích sinh viên chủ động tìm hiểu, trải nghiệm và khám phá những giá trị văn hóa dân gian theo cách riêng của mình.

“Một ngày làm người xưa” – Khi văn hóa được khám phá qua trải nghiệm

Điểm khác biệt của Vị Làng nằm ở cách xây dựng hành trình trải nghiệm dựa trên ý tưởng “Một ngày làm người xưa”. Thay vì chỉ giới thiệu văn hóa bằng các hình ảnh trưng bày hay những thông tin mang tính lý thuyết, dự án đưa người tham gia vào vai một người dân làng quê Bắc Bộ thuở trước, trực tiếp thực hiện những hoạt động gắn liền với đời sống sinh hoạt truyền thống.

Với thời lượng được thiết kế khoảng 15–20 phút, hành trình đưa người tham gia lần lượt khám phá các khu vực trải nghiệm mang những đặc trưng văn hóa riêng biệt. Mỗi người bắt đầu bằng một “Căn cước người xưa”, tấm thẻ mang tính biểu tượng đánh dấu việc bước vào không gian làng quê trong quá khứ.

Tại từng điểm dừng chân, người tham gia sẽ thực hiện những nhiệm vụ, thử thách và nhận dấu xác nhận sau khi hoàn thành hoạt động. Hình thức nhập vai này không chỉ tạo sự hào hứng mà còn giúp người trẻ trở thành một phần của câu chuyện văn hóa, thay vì chỉ đứng ngoài quan sát.

Thông qua việc kết hợp giữa học hỏi và trải nghiệm thực tế, Vị Làng hướng tới một cách tiếp cận văn hóa nhẹ nhàng, không đặt nặng kiến thức học thuật nhưng vẫn khơi gợi sự tò mò và mong muốn khám phá những giá trị truyền thống.

Tái hiện những nét sinh hoạt đặc trưng của làng quê Bắc Bộ

Được tổ chức vào ngày 02/11/2026 tại Trường Đại học FPT Hà Nội, Vị Làng mang đến ba không gian trải nghiệm chính gồm “Phiên Chợ Làng”, “Sân Đình Mở Hội” và “Nếp Nghề Quê”. Mỗi khu vực tái hiện một khía cạnh trong đời sống văn hóa làng quê Bắc Bộ, từ sinh hoạt thường nhật, hoạt động vui chơi cộng đồng đến những nghề thủ công được lưu truyền qua nhiều thế hệ.

Tại “Phiên Chợ Làng”, hình ảnh những gian hàng xén, quán nước, các thức quà quê, đồ chơi dân gian và rau quả nhà vườn được đưa vào không gian trải nghiệm nhằm gợi lại khung cảnh chợ quê truyền thống. Trong đời sống người Việt xưa, phiên chợ không đơn thuần là nơi mua bán, trao đổi hàng hóa mà còn là không gian sinh hoạt cộng đồng, nơi những câu chuyện thường ngày được sẻ chia, góp phần hình thành nét văn hóa giao tiếp đặc trưng của làng quê.

Tiếp nối hành trình là “Sân Đình Mở Hội”, khu vực mang đậm không khí hội làng với những trò chơi dân gian quen thuộc như ô ăn quan, đập niêu, chơi chuyền, bầu cua tôm cá, cà kheo và nhảy dây. Không chỉ mang tính giải trí, các hoạt động này còn gợi nhắc về đời sống tinh thần phong phú của người dân, nơi sân đình và những dịp hội làng từng là không gian gắn kết nhiều thế hệ trong cộng đồng.

Thông qua việc trực tiếp tham gia những trò chơi truyền thống, sinh viên có cơ hội khám phá một hình thức giải trí giản dị nhưng giàu tính tương tác, đồng thời cảm nhận phần nào không khí sinh hoạt tập thể vốn là nét đặc trưng trong văn hóa làng quê Việt Nam.

Nếu Phiên Chợ Làng tái hiện nhịp sống thường nhật và Sân Đình Mở Hội gợi lại không khí lễ hội dân gian thì “Nếp Nghề Quê” lại đưa người tham gia đến gần hơn với những giá trị văn hóa được kết tinh qua đôi bàn tay khéo léo của người thợ thủ công.

Tại đây, những hoạt động như in tranh Đông Hồ, nặn tò he Xuân La và tô phỗng đất được giới thiệu dưới hình thức trải nghiệm thực hành. Người tham gia có thể trực tiếp thử sức với các công đoạn thủ công, từ đó cảm nhận rõ hơn sự tỉ mỉ, sáng tạo và nét đặc sắc của những sản phẩm văn hóa dân gian.

Mỗi bức tranh, con tò he hay sản phẩm phỗng đất không chỉ mang giá trị thẩm mỹ mà còn gắn liền với những câu chuyện về đời sống, tập quán và óc sáng tạo của người Việt. Việc đưa những hoạt động này vào không gian trải nghiệm sinh viên cũng là cách để các nghề thủ công truyền thống được giới thiệu bằng hình thức trực quan, gần gũi hơn với công chúng trẻ.

Từ giảng đường đến hành trình gìn giữ giá trị văn hóa truyền thống

Không chỉ là một hoạt động trải nghiệm, Vị Làng còn thể hiện sự quan tâm của sinh viên đối với việc tìm hiểu và lan tỏa những giá trị văn hóa dân tộc.

Trong bối cảnh các hình thức giải trí hiện đại ngày càng đa dạng, việc tái hiện những hoạt động sinh hoạt truyền thống trong môi trường đại học đã mở ra một hướng tiếp cận mới: kết hợp yếu tố văn hóa với nhu cầu giao lưu, khám phá và lưu giữ kỷ niệm của người trẻ.

Đặc biệt, thông qua việc trực tiếp xây dựng ý tưởng và tổ chức các không gian trải nghiệm, nhóm sinh viên không chỉ tìm hiểu sâu hơn về văn hóa làng quê Bắc Bộ mà còn chủ động sáng tạo cách truyền tải những giá trị ấy đến cộng đồng.

Với thông điệp “Chạm nét làng xưa – Giữ hồn đất Bắc”, dự án mong muốn khơi gợi sự quan tâm của thế hệ trẻ đối với những giá trị văn hóa truyền thống, đồng thời tạo ra cơ hội để mỗi người có thể cảm nhận văn hóa bằng chính những trải nghiệm của mình.

Sự quan tâm và hưởng ứng của các bạn sinh viên đối với Vị Làng cũng cho thấy những hoạt động mang yếu tố truyền thống vẫn có sức hấp dẫn khi được giới thiệu bằng hình thức phù hợp với sở thích và nhu cầu trải nghiệm của người trẻ.

Từ một phiên chợ quê thu nhỏ, một trò chơi dân gian quen thuộc đến những sản phẩm thủ công được tự tay thực hiện, Vị Làng đã lựa chọn cách kể câu chuyện văn hóa bằng chính những điều bình dị nhất trong đời sống. Mỗi hoạt động không chỉ mang đến một trải nghiệm thú vị mà còn góp phần gợi mở sự kết nối giữa thế hệ hôm nay với những nét đẹp từng gắn bó với đời sống của cha ông.

Với Vị Làng, hành trình tìm về văn hóa truyền thống không nhất thiết phải bắt đầu từ những điều lớn lao. Đôi khi, chỉ một lần bước vào phiên chợ xưa, tham gia một trò chơi dân gian hay tự tay hoàn thiện một sản phẩm thủ công cũng có thể trở thành điểm khởi đầu để người trẻ thêm hiểu, thêm yêu và trân trọng những giá trị văn hóa của dân tộc.