Giáo dục

Lặng thầm gieo chữ nơi vùng biên giới Sơn La

Những ngày tháng 11, trên những cung đường dốc cao, lầy lội nơi biên giới Lóng Sập, Sơn La, những cô giáo mầm non vẫn bền bỉ vượt khó đến lớp với học trò. Xuất phát từ khi trời chưa sáng, những lần ngã xe, dắt bộ hàng cây số, các cô vẫn không ngại gian nan. Với các cô, niềm vui ngày 20/11 giản dị chỉ là học trò đến lớp đông đủ.

Cung đường không dành cho người ngại khó

Hơn 5 giờ sáng, khi nhiều gia đình ở trung tâm phường Mộc Sơn vẫn còn chìm trong giấc ngủ, cô giáo Bùi Thị Hương đã lục đục chuẩn bị hành trang, nổ máy chiếc xe máy cũ, bắt đầu hành trình đến điểm trường Phiêng Cài, thuộc Trường mầm non Lóng Sập, tỉnh Sơn La. Quãng đường từ nhà đến trường dài 35km, cả đi và về là 70km. Đó là hành trình cô đều đặn thực hiện mỗi ngày, bất kể nắng mưa.

Đến gần 7 giờ kém 20 phút, cô Hương có mặt tại điểm trường. Ở bản Phiêng Cài, phần lớn phụ huynh là đồng bào dân tộc H’Mông, thường đưa con đến lớp từ rất sớm để còn lên nương, lên rẫy. Bởi vậy, dù đường xa, cô vẫn phải chủ động đi sớm để kịp chuẩn bị lớp học, đón trẻ.

ndo_tr_4-1186.jpg
Cô giáo Bùi Thị Hương trong một lần cùng chiếc xe máy đánh vật với đoạn đường đất khi trời mưa. (Ảnh: LƯỜNG TÚ)

Mùa đông ở vùng biên giới, sương mù dày đặc, tầm nhìn hạn chế. Con đường đất với nhiều khúc cua, dốc quanh co vốn đã khó đi, gặp mưa càng trở nên trơn trượt, nguy hiểm như thể ai vô tình làm đổ mỡ lên mặt đường. Có những hôm thời tiết khắc nghiệt, cô Hương phải xuất phát khi trời còn chưa sáng rõ, di chuyển chậm từng đoạn để bảo đảm an toàn.

Khi được tôi nhắc về những kỷ niệm nghề, cô giáo Bùi Thị Hương, chia sẻ: "Kỷ niệm nghề thì nhiều lắm. Em nhớ mãi một lần đi vận động trẻ 5 tuổi đến lớp. Hôm ấy trời mưa, chiếc xe máy bất ngờ bị hỏng giữa đường. Gọi điện cho phụ huynh nhưng không ai nghe máy, em đành dắt xe ngược dốc suốt 3km. Con đường vắng, trời mưa, phía trước là những đoạn dốc quanh co, vừa đi vừa lo lắng, mồ hôi và mưa ướt đẫm người...".

ndo_tl_8-5957.jpg
Cô giáo Bùi Thị Hương tuyên truyền vận động phụ huynh về tăng cường tiếng Việt cho trẻ vùng dân tộc thiểu số. (Ảnh: QUỐC TUẤN)

Trầm ngâm giây lát khi trò chuyện với tôi, cô giáo Hương, chậm rãi nói: "Điều khiến chúng em thương nhất là hoàn cảnh của học trò. Có những em nhà cách trường tới 3km, tự đi bộ đến lớp với đôi chân không dép, chiếc áo mỏng manh giữa tiết trời lạnh giá, khuôn mặt còn lấm lem sau quãng đường dài. Nhìn các con như vậy, chúng em càng thấu hiểu rằng sự có mặt của mình ở điểm trường không chỉ là trách nhiệm công việc mà còn là sự sẻ chia và yêu thương".

ndo_tr_10-4936.jpg
Cô giáo Bùi Thị Hương chụp ảnh cùng học sinh khi tham gia thi giáo viên dạy giỏi cấp trường. (Ảnh: LƯỜNG TÚ)

Đã 10 năm công tác trong ngành giáo dục, đi qua nhiều điểm trường vùng khó khăn. Những chuyến đi xa cũng khiến cuộc sống gia đình cô thêm nhiều lo toan. Hai người con, 1 cháu đang học lớp 11, 1 cháu học lớp 5, có những năm tháng tuổi thơ phải sống xa mẹ, nhờ ông bà chăm sóc. Chồng cô giáo Hương thường xuyên công tác xa, mỗi tuần mới về nhà một lần, nên nhiều khi cô phải cáng đáng cả công việc của bố và mẹ.

Trong câu chuyện với cô giáo Hương, được biết: Không chỉ mất thời gian, sức khỏe, việc đi lại còn là khoản chi phí không nhỏ. Cô Hương đã phải thay hai chiếc xe máy trong quá trình công tác tại các bản. Chiếc xe hiện tại cũng đã cũ, trong khi tiền xăng xe mỗi tháng khoảng 1,2 triệu đồng trên tổng thu nhập gần 14 triệu đồng tiền lương.

Mười tám năm bám bản

Cũng tại điểm trường Phiêng Cài, cô giáo Lường Thị Tú đã 18 năm gắn bó với Trường mầm non Lóng Sập. Sinh ra và lớn lên trên chính mảnh đất này, cô hiểu hơn ai hết những nhọc nhằn của người dân vùng biên và sự thiếu thốn của các em nhỏ vùng cao biên giới.

ndo_tr_14.jpg
Cô giáo Lường Thị Tú đã 18 năm gắn bó với Trường mầm non Lóng Sập. Cô từng có mặt ở tất cả các điểm bản khó khăn của xã. (Ảnh: QUỐC TUẤN)

Từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường, cô học trò Lường Thị Tú đã ấp ủ ước mơ trở về quê hương để dạy dỗ các em nhỏ nơi mình sinh ra. Ước mơ ấy đã trở thành hiện thực, nhưng hành trình thực hiện ước mơ chưa bao giờ dễ dàng.

Trong 18 năm công tác, cô giáo Tú từng được phân công giảng dạy tại nhiều điểm trường, có điểm cách trung tâm tới 29km, trong đó khoảng 10km là đường đất. Năm học 2026-2027, cô được phân công dạy lớp mẫu giáo bé tại điểm Phiêng Cài với 23 trẻ. Từ nhà đến điểm trường là 36km, mỗi ngày cả đi và về 72km.

ndo_tr_6.jpg
Cô giáo Lường Thị Tú cho các cháu nhỏ trong lớp ăn cơm trưa. (Ảnh: QUỐC TUẤN)

Hằng ngày, cô phải thức dậy từ sáng sớm, có hôm 5 giờ sáng đã rời nhà. Trước khi lên điểm trường, cô còn tranh thủ đi chợ mua thức ăn cho học sinh. Gần 7 giờ sáng, cô đã có mặt để chuẩn bị bữa ăn và đón các con.

Cô giáo Lường Thị Tú, chia sẻ: "Những ngày mưa rét, hành trình ấy trở thành thử thách thực sự. Đường nhiều dốc cao, cua gấp, đất nhão nhoét khiến xe máy không thể di chuyển. Có hôm, 2 chị em đồng nghiệp chỉ còn cách xuống xe, dắt bộ từng đoạn. Có lần xe đổ giữa đường, chỉ biết đứng nhìn, tìm cách dựng lên rồi tiếp tục hành trình".

ndo_tr_2-5110.jpg
Cô giáo Lường Thị Tú tặng khen thưởng cho các học trò của mình trong dịp tổng kết năm học 2025-2026. (Ảnh: BÙI HƯƠNG)

Phía sau những chuyến đi ấy còn là câu chuyện riêng của người mẹ có con đang học lớp 12. Khi con còn nhỏ, vì công việc xa nhà, cô Tú thường phải đưa con đến trường từ rất sớm. Có hôm gửi con nhờ các cô lao công, có hôm nhờ cô bán xôi ở cổng trường trông giúp rồi đưa con vào lớp khi đến giờ.

Những lo toan của một người mẹ và trách nhiệm của một giáo viên đôi khi đan xen, khiến cô không có nhiều thời gian dành cho gia đình. Thế nhưng, suốt 18 năm qua, cô vẫn bền bỉ với nghề, thay 2 chiếc xe máy để tiếp tục những chuyến đi đến các điểm trường vùng cao biên giới.

ndo_tr_15.jpg
Một giờ học của cô giáo Lường Thị Tú với các học sinh. (Ảnh: QUỐC TUẤN)

Ở điểm Phiêng Cài, có 3 lớp với tổng số 62 trẻ dân tộc H’Mông từ 24 tháng tuổi đến 5 tuổi. Ngoài giờ dạy học, các cô giáo mầm non còn cùng phụ huynh chuẩn bị bữa ăn cho trẻ. Những mớ rau cải, thực phẩm được mua từ sáng sớm mang theo từ nhà, rồi chế biến thành những bữa ăn đủ dinh dưỡng.

Với các cô giáo mầm non ở Lóng Sập, chăm sóc trẻ mầm non không chỉ là dạy hát, dạy múa, làm quen với chữ cái, con số, mà còn là chăm chút từng bữa ăn, giấc ngủ, từng bước đi và thói quen nhỏ nhất của các em.

Đi bộ lên điểm trường

Nếu hành trình của cô giáo Hương và cô giáo Tú là những chuyến đi hàng chục cây số mỗi ngày, thì cô giáo Vì Thị Chanh có quãng đường đến điểm trường Buốc Pát ngắn hơn, khoảng 8km một chiều. Nhưng với địa hình đồi núi, đường đất và thời tiết thất thường ở Lóng Sập, khoảng cách ấy cũng không hề dễ dàng.

ndo_tr_18.jpg
Một trong những đoạn đường đất lên điểm trường khu Buốc Pát mà cô giáo Vì Thị Chanh đi lại hằng ngày. (Ảnh: QUỐC TUẤN)

Quê ở bản Hong Húa, xã Lóng Sập, cô Chanh đã có 16 năm công tác trong ngành giáo dục, trong đó 2 năm gắn bó với điểm trường hiện tại. Mỗi ngày, cô thường xuất phát từ nhà lúc 6 giờ 16 phút vào mùa hè và khoảng 6 giờ 30 phút khi mùa đông đến. Buổi chiều, nếu phụ huynh đón trẻ sớm, khoảng 17 giờ cô mới từ điểm trường trở về nhà.

Đường đến điểm trường Buốc Pát có những đoạn dốc cao, nhiều đoạn chưa được bê-tông hóa. Mùa mưa, mặt đường trơn trượt, có hôm cô phải lắp xích vào bánh xe máy mới có thể di chuyển. Đến những đoạn quá dốc, cô lại xuống xe, dắt bộ từng bước.

ndo_tr_13.jpg
Cô giáo Vì Thị Chanh dạy các học trò của mình tại điểm trường Buốc Pát. (Ảnh: QUỐC TUẤN)

Kể về những kỷ niệm nghề, cô giáo Vì Thị Chanh, nói: "Một lần, đang trên đường đi làm đúng hôm trời mưa, chiếc xe máy bất ngờ bị thủng săm giữa đoạn dốc cao. Không thể tiếp tục đi xe, phải tìm vị trí an toàn để khóa xe lại rồi đi bộ tiếp lên trường. Trời mưa lạnh, đường xa, nhưng vẫn cố gắng đến lớp, bởi không muốn việc học của các con bị gián đoạn".

Không chỉ vượt đường xa, cô Chanh còn phải đến từng nhà vận động trẻ ra lớp. Nhiều phụ huynh đi làm ăn xa, con ở với ông bà, chưa có ý thức tự giác đi học đúng giờ. Có những ngày, cô lại tranh thủ ghé từng nhà nhắc nhở, động viên để các em không bỏ lỡ buổi học.

ndo_tr_12.jpg
Cô giáo Chanh chia khẩu phần ăn trưa cho các học sinh điểm trường Buốc Pát (bữa ăn do Bộ đội Biên phòng Sơn La hỗ trợ). (Ảnh: QUỐC TUẤN)

Vừa chia khẩu phần cơm cho các con, cô giáo Chanh nói: Những học trò ngày đầu còn rụt rè, nhút nhát, chưa mạnh dạn giao tiếp, chưa biết nhiều điều. Qua từng ngày được cô dạy dỗ, các con dần biết hát, biết đọc, biết chia sẻ và yêu thương bạn bè. Những thay đổi tưởng như nhỏ bé ấy lại là niềm hạnh phúc lớn đối với người giáo viên như chúng em.

Cô Chanh tâm sự: Dù có lúc mệt mỏi, công việc khiến bản thân không có nhiều thời gian dành cho gia đình, thì vẫn tự nhủ đã lựa chọn nghề giáo phải có trách nhiệm với học sinh và công việc mình đảm nhận.

Hạnh phúc giản đơn ngày 20/11

Câu chuyện về 3 cô giáo với 3 hành trình khác nhau, nhưng đều có chung những chuyến xe vượt dốc, những lần ngã giữa đường trơn, những buổi sáng xuất phát khi trời chưa sáng và cả những nỗi lo thường trực mỗi khi mùa mưa, mùa đông đến.

ndo_tr_5.jpg
Họp phụ huynh đầu năm tại điểm trường Phiêng Cài, xã Lóng Sập, tỉnh Sơn La. (Ảnh: BÙI HƯƠNG)

Ở những điểm trường của Tây Bắc nói chung, Sơn La nói riêng, khó khăn không chỉ nằm trên cung đường đến lớp. Đó còn là hoàn cảnh của những trẻ em có bố mẹ đi làm xa, thiếu sự chăm sóc thường xuyên; những gia đình còn nhiều thiếu thốn, thậm chí có học sinh vì hoàn cảnh gia đình mà không được đến trường đều đặn. Bởi vậy, ngoài nhiệm vụ giảng dạy, các cô giáo còn kiên trì vận động, chăm sóc, động viên để từng em được đến lớp.

Mong muốn chung của các cô giáo là những con đường đến điểm trường sớm được đầu tư, nâng cấp, bê tông hóa để việc đi lại của giáo viên và học sinh thuận lợi, an toàn hơn. Những điểm trường cũng cần tiếp tục được quan tâm về cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học, đồ dùng học tập và điều kiện sinh hoạt cho trẻ.

ndo_tr_7.jpg
Đây là hình ảnh quen thuộc thường ngày của các cô giáo mầm non các điểm bản của xã Lóng Sập, tỉnh Sơn La. (Ảnh: QUỐC TUẤN)

Cô giáo Bùi Thị Hương có một lời tâm sự khiến người nghe không khỏi chạnh lòng: “Chúng em chưa bao giờ được tặng dù 1 bông hoa nên ngày 20/11 em chỉ cần các con đến lớp đủ là vui rồi ạ”.

Một lời chia sẻ giản dị, không có sự đòi hỏi hay mong cầu điều gì lớn lao. Bởi với những giáo viên cắm bản, món quà ý nghĩa nhất đôi khi chỉ là một lớp học đông đủ, những gương mặt trẻ thơ vui vẻ và tiếng gọi cô thân thương mỗi buổi sáng.

ndo_tl_17.jpg
Mong ước của các giáo viên mầm non xã biên giới Lóng Sập là các em nhỏ đến lớp đầy đủ. (Ảnh: QUỐC TUẤN)

Cô giáo Vì Thị Chanh lại mong các em học sinh luôn chăm ngoan, mạnh dạn, tự tin, nuôi dưỡng những ước mơ đẹp. Dù hoàn cảnh gia đình còn khó khăn, dù đường đến trường còn gian nan cũng đừng từ bỏ việc học, bởi tri thức sẽ mở ra thêm cơ hội để thay đổi tương lai.

Còn cô giáo Lường Thị Tú lại mong muốn tất cả trẻ em đều được đến trường, không em nào phải dang dở việc học vì hoàn cảnh gia đình. Cô cũng mong các điểm trường sớm có đường bê-tông đến tận lớp để giáo viên và học sinh đi lại an toàn, nhất là trong những ngày mưa gió.

ndo_tr_9-9287.jpg
Hiện tại, lớp học tại các điểm trường mầm non của xã Lóng Sập đã được xây dựng kiên cố. (Ảnh: QUỐC TUẤN)

Ngày 20/11, có thể những cô giáo nơi biên giới Lóng Sập không có hoa hay những lời tri ân rộn ràng, nhưng ngày mai họ vẫn tiếp tục vượt dốc, băng rừng đến với học trò. Bởi ở cuối những cung đường gian khó ấy là ánh mắt trong veo, nụ cười trẻ thơ và những ước mơ đang chờ được “chắp cánh”... Chính tình yêu thương ấy đã tiếp thêm động lực để các cô Hương, Tú, Chanh bền bỉ gieo chữ nơi biên cương Tổ quốc.

Theo Báo Nhân Dân – QUỐC TUẤN

Bài viết liên quan