Người thầy và hành trình tìm lời giải cho những ngôi nhà vùng đất mặn
Bên cạnh giảng dạy, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Ngọc Trực dành nhiều năm tâm huyết nghiên cứu giải quyết các vấn đề thực tiễn. Với anh, niềm vui khoa học không chỉ ở kết quả đạt được, mà còn là khi các giải pháp giúp bảo vệ những ngôi nhà và nâng cao chất lượng sống cho người dân.
Hơn một thập kỷ bền bỉ với niềm đam mê nghiên cứu
Nhiều năm gắn bó với công tác giảng dạy và nghiên cứu khoa học, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Ngọc Trực, Phó Trưởng khoa Kiến trúc, Đô thị và Khoa học bền vững, Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật (), luôn dành nhiều tâm huyết cho việc tìm kiếm những giải pháp có thể ứng dụng vào thực tiễn.
Đối với anh, hoạt động giảng dạy và nghiên cứu khoa học có mối liên hệ chặt chẽ. Nếu giảng đường là nơi truyền đạt kiến thức, đào tạo các thế hệ người học thì nghiên cứu khoa học mở ra cơ hội vận dụng những tri thức ấy để tìm lời giải cho các vấn đề thực tiễn. Chính sự gắn kết giữa hai công việc đã trở thành động lực để anh dành nhiều tâm huyết cho những nghiên cứu có tính ứng dụng, hướng đến phục vụ cộng đồng.
Một trong những vấn đề khiến anh trăn trở suốt hơn mười năm qua là sự xuống cấp âm thầm của những ngôi nhà trên nền đất nhiễm mặn. Từ năm 2013, trong quá trình nghiên cứu và thực hiện luận án tiến sĩ liên quan hạ tầng giao thông và nhà ở, anh Trực nhận thấy, môi trường nhiễm mặn có thể ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng và độ bền công trình. Tuy nhiên, những tác động này không phải lúc nào cũng được người dân và các đơn vị thi công quan tâm đúng mức.
Qua những chuyến khảo sát thực địa, anh chứng kiến không ít công trình xuất hiện tình trạng tường ẩm, bong tróc, nứt vỡ, cốt thép han gỉ. Có những ngôi nhà mới được đưa vào sử dụng chưa lâu đã bộc lộ dấu hiệu xuống cấp, ảnh hưởng đến sinh hoạt và khiến người dân phải tốn thêm chi phí sửa chữa.
Đáng chú ý, những hư hại ấy không chỉ xuất hiện tại các khu vực ven biển. Theo anh Trực, ngay cả những vùng đất nằm sâu trong nội địa vẫn có thể tồn tại muối trong nền đất do đặc điểm địa chất.
“Không chỉ những tỉnh ven biển mới có nền đất nhiễm mặn. Có những khu vực nằm sâu trong đất liền, nhưng do trước đây từng là vùng biển, trải qua hàng trăm năm bồi tụ mà trong nền đất vẫn tồn tại các loại muối”, anh Trực giải thích.
Từ những quan sát ban đầu, anh Trực dần nhận ra rằng, đằng sau hiện tượng xuống cấp của các công trình là một bài toán lớn hơn về chất lượng nhà ở và điều kiện sống của nhiều người dân. Một ngôi nhà, với nhiều gia đình, là tài sản được tích góp sau nhiều năm lao động miệt mài. Nếu không được bảo vệ trước những tác động của môi trường ngay từ khi xây dựng, công trình có thể xuống cấp theo thời gian, kéo theo những khoản chi phí sửa chữa, bảo dưỡng không nhỏ.
Chính nỗi trăn trở ấy đã thôi thúc anh Trực kiên trì theo đuổi hướng nghiên cứu công nghệ chống nhiễm mặn cho công trình dân dụng suốt hơn một thập kỷ qua.
Với người thầy giáo ấy, mục tiêu không chỉ dừng lại ở việc sáng chế một giải pháp kỹ thuật, mà còn là làm sao để người dân tại những vùng chịu ảnh hưởng của xâm nhập mặn có thêm cơ hội xây dựng những tổ ấm bền vững, an toàn và phù hợp với điều kiện kinh tế của mình.
Hành trình đưa sáng chế đến những ngôi nhà
Theo đuổi một hướng nghiên cứu trong nhiều năm đã không dễ, nhưng để kết quả nghiên cứu thực sự đi vào đời sống còn đặt ra những thử thách khác. Trong quá trình nghiên cứu và phát triển, anh Trực luôn trăn trở về tính ứng dụng của giải pháp.
Anh cho rằng, một công nghệ dù có nhiều ưu điểm về mặt kỹ thuật cũng khó phát huy giá trị nếu quá phức tạp trong thi công hoặc vượt quá khả năng tài chính của người dân.
Xuất phát từ suy nghĩ ấy, anh từng bước nghiên cứu và phát triển giải pháp nhằm hạn chế sự xâm nhập của muối từ nền đất vào kết cấu công trình. Công nghệ kết hợp các thành phần kỹ thuật như hệ cọc gia cố phân tán, lớp đệm vật liệu rời gia cường, màng địa kỹ thuật HDPE và sàn bê-tông cốt thép tách ẩm.
Tuy nhiên, rào cản lớn nhất khi đưa sáng chế vào thực tiễn không chỉ nằm ở những vấn đề kỹ thuật mà còn ở việc tạo dựng niềm tin với người dân đối với một công nghệ mới. “Ban đầu, khi chúng tôi trao đổi và giới thiệu giải pháp, người dân chưa thực sự tin tưởng. Sau nhiều lần giải thích, thuyết phục, cuối cùng một chủ thầu xây dựng đã đồng ý áp dụng công nghệ ngay trên chính ngôi nhà của mình”, anh Trực kể lại.
Sự đồng thuận ấy trở thành một dấu mốc đáng nhớ, mở ra cơ hội để những kết quả nghiên cứu được đưa vào kiểm nghiệm tại công trình thực tế. Từ những bản vẽ, mô hình thí nghiệm, sáng chế của anh Trực dần được đưa vào quá trình xây dựng những ngôi nhà của người dân. Đến nay, công nghệ đã được triển khai thí điểm tại 4 công trình nhà ở ở các địa phương khác nhau.
Là một trong những hộ gia đình lựa chọn áp dụng công nghệ, chị Nguyễn Thị Láng (xã Thái Thụy, tỉnh Hưng Yên) cho biết, ngôi nhà cũ của gia đình từng xuất hiện tình trạng tường ẩm, bong tróc và xuống cấp sau một thời gian sử dụng. Vì vậy, khi quyết định xây dựng lại nhà, chị đã chủ động tìm hiểu những giải pháp có thể hạn chế tác động của môi trường nhiễm mặn.
Hành trình ứng dụng công nghệ chống nhiễm mặn do anh Trực nghiên cứu tại 4 công trình nhà ở.
“Sau khi được tư vấn, tôi thấy cách làm này khá phù hợp, chi phí phát sinh không quá cao so với tổng chi phí xây dựng nên gia đình đã quyết định áp dụng”, chị Láng chia sẻ.
Chị cho biết đến giờ căn nhà vẫn sử dụng tốt, chưa thấy xuất hiện vấn đề gì. Dù vậy, để đánh giá đầy đủ hiệu quả bảo vệ công trình, đặc biệt trong điều kiện môi trường xâm thực kéo dài, vẫn cần thêm thời gian theo dõi và kiểm chứng.
Tiếp nối hành trình nghiên cứu vì cộng đồng
Dù các công trình thí điểm đã bước đầu ghi nhận những phản hồi tích cực, việc nhân rộng công nghệ vẫn còn nhiều trở ngại. Theo thầy giáo Trực, để những kết quả nghiên cứu được ứng dụng rộng rãi, cần có sự phối hợp giữa các nhà khoa học, cơ quan quản lý, doanh nghiệp và chính quyền địa phương trong việc tiếp tục thử nghiệm, đánh giá và hoàn thiện giải pháp.
Đoạn đường giao thông nông thôn thí điểm tại xã Phú Mỹ, tỉnh Cà Mau, được thi công bằng công nghệ cứng hóa bùn đất tại chỗ kết hợp tro xỉ và phụ gia do thầy giáo Nguyễn Ngọc Trực nghiên cứu. (Ảnh: NVCC)
Những trăn trở ấy càng trở nên cấp thiết trong bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến phức tạp, đặc biệt khi xuất hiện những dự báo về khả năng xảy ra một đợt El Nino rất mạnh, có thể kéo dài đến giữa năm 2027. Nguy cơ hạn hán, xâm nhập mặn gia tăng, nhất là tại Đồng bằng sông Cửu Long, tiếp tục đặt ra yêu cầu tìm kiếm những giải pháp phù hợp nhằm bảo vệ công trình, phát triển hạ tầng bền vững và ổn định đời sống người dân.
Chính vì vậy, không dừng lại ở giải pháp bảo vệ nhà ở, anh Trực còn dành tâm huyết nghiên cứu công nghệ xây dựng đường giao thông nông thôn trên nền đất yếu, nhiễm phèn, nhiễm mặn. Một đoạn đường thí điểm tại xã Phú Mỹ, tỉnh Cà Mau, đã được triển khai bằng công nghệ cứng hóa bùn đất tại chỗ kết hợp tro xỉ và phụ gia do anh trực tiếp nghiên cứu.
Hơn một thập kỷ nghiên cứu chưa phải là điểm kết thúc của hành trình ấy. Vẫn còn những vấn đề cần tiếp tục đánh giá, những giải pháp cần hoàn thiện và những rào cản phải tháo gỡ để công nghệ có thể được ứng dụng rộng rãi hơn.
Với người thầy ấy, giá trị của nghiên cứu không chỉ được đo bằng những kết quả trong phòng thí nghiệm, mà còn bằng khả năng mang lại những thay đổi thiết thực cho cộng đồng.
Và phía sau những năm tháng miệt mài nghiên cứu, là mong muốn giản dị của người thầy: góp phần giúp người dân có được những ngôi nhà bền vững, để yên tâm sinh sống và gắn bó lâu dài với mảnh đất quê hương.
Theo Báo Nhân Dân – NHÃ NGUYÊN
Nguồn: Báo Nhân Dân
Bài viết liên quan

Từ chén trà Thái Nguyên đến những thước phim hành trình: Chu Đức Giang lan tỏa nét đẹp Việt qua kênh Đi cùng Yang

Hải đoàn 21-Cảnh sát biển 2 ghi dấu ấn xuất sắc trên tuyến đầu năm 2026

“Khát vọng cống hiến-Lẽ sống thanh niên” và trao giải thưởng Gương mặt trẻ tiêu biểu Đồng Tháp

Hà Nội cấm xe nhiều phố quanh hồ Hoàn Kiếm phục vụ Ngày Văn hóa Việt Nam

Đà Nẵng: Xã Phú Ninh trao tặng sổ bảo hiểm xã hội tự nguyện cho 50 người thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo trên địa bàn





