Người Thái

Người Thái có cội nguồn ở Đông Nam Á lục địa, đến Việt Nam từ rất sớm và gồm hai nhóm địa phương chính là Thái Trắng và Thái Đen. Địa bàn truyền thống trải từ Hòa Bình, Sơn La, Điện Biên, Lai Châu tới miền tây Thanh Hóa, Nghệ An; từ đầu những năm 1990 một bộ phận đã chuyển cư vào Tây Nguyên. Nguồn đánh giá thiết chế bản mường là dấu hiệu của trình độ tổ chức xã hội cao, bên cạnh điệu xòe và chuỗi lễ nông nghiệp đặc sắc.

Phụ nữ Thái Trắng mặc áo cánh trắng cài cúc bạc, váy đen, khăn chàm dài; phụ nữ Thái Đen mặc áo tối màu, thiếu nữ đội khăn piêu thêu, người đã có chồng búi tóc tằng cẩu.

Thờ tổ tiên, thần nông nghiệp, thần sông núi; trong năm có lễ xuống đồng, cầu mưa, rước hồn lúa, cầu mùa và mừng cơm mới. Cưới xin, tang ma theo nghi thức truyền thống khá chặt chẽ.

Nổi bật là múa xòe, hát thơ và đối đáp giao duyên cùng sáo, tiêu; trò chơi dân gian gồm ném còn, kéo co, đua ngựa, bắn nỏ, chơi quay.

Người Thái ở nhà sàn; nhà Thái Đen có mái khum hình mai rùa, nhà Thái Trắng mặt bằng chữ nhật với lan can gỗ, và cầu thang là chi tiết kiến trúc đặc trưng.

Làm lúa nước kết hợp nương rẫy, trồng xen đậu tương, ngô, khoai, sắn; nuôi lợn, trâu, dê và tằm, cùng nghề dệt, đan lát. Thu nhập từ du lịch và buôn bán đang tăng dần.