Người Tà Ôi
Cần kiểm chứngCập nhật 26/10/2026

Nguồn: Báo Nhân Dân
- Tên gọi:
- Người Tà Ôi
- Tên gọi khác:
- Pa Cô, Tà Uốt, Kan Tua, Pa Hy
- Nhóm ngôn ngữ:
- Môn - Khơ-me – Nam Á
- Dân số:
- 52.356 người (năm 2019)Nguồn: Báo Nhân Dân – số liệu dân số trích dẫn trong bài "Dân tộc Tà Ôi" — chưa đối chiếu tài liệu thống kê
- Địa bàn cư trú:
- Quảng Trị (Đakrông, Hướng Hóa), Thừa Thiên Huế (A Lưới)Theo tài liệu nguồn; tên tỉnh có thể là tên trước sắp xếp đơn vị hành chính 2025.
Giới thiệu chung
Đa số nhà nghiên cứu cho rằng người Tà Ôi gốc ở Lào, chuyển sang Việt Nam khoảng vài trăm năm trước, dù một số cụ già cho rằng họ là cư dân tại chỗ. Họ sống chủ yếu ở Đakrông, Hướng Hóa (Quảng Trị) và A Lưới (Thừa Thiên Huế), gồm các nhóm Tà Ôi, Pa Cô, Pa Hy. Người Tà Ôi nổi tiếng với nghề dệt zèng và những ngôi nhà sàn dài có thời dài tới hàng trăm mét.
Khái quát lịch sử
Theo đa số nhà nghiên cứu, tổ tiên người Tà Ôi vốn sinh sống bên Lào rồi chuyển cư sang Việt Nam cách nay vài trăm năm; tuy vậy, một số bậc cao niên trong cộng đồng lại khẳng định dân tộc mình là cư dân bản địa tại chỗ.
Dân tộc này còn được biết với các tên Pa Cô, Tà Uốt, KanTua, Pa Hy và gồm ba nhóm địa phương là Tà Ôi, Pa Cô, Pa Hy. Địa bàn cư trú chính là các huyện Đakrông, Hướng Hóa (Quảng Trị) và A Lưới (Thừa Thiên Huế).
Ngôn ngữ và chữ viết
Tiếng Tà Ôi nằm trong nhóm ngôn ngữ Môn - Khơ Me thuộc ngữ hệ Nam Á. Bộ chữ viết của dân tộc mới hình thành khoảng vài chục năm nay, dùng chữ cái Latinh để ghép vần và lấy tiếng Pa Cô làm chuẩn.
Theo điều tra năm 2019, 78,4% người từ 15 tuổi trở lên đọc, viết được tiếng Việt, trong khi chỉ 6,3% đọc, viết được chữ dân tộc mình.
Trang phục
Phụ nữ mặc váy ống ngắn với áo hoặc váy dài; tục cà răng, xăm mình, căng tai nay chỉ còn ở ít cụ già.
Phong tục và tập quán
Tin vạn vật có thần linh, nhiều làng thờ chung vật thiêng như đá, chiêng, ché; người chết được chôn tạm rồi cải táng vào bãi mộ chung của làng.
Lễ hội
Người Tà Ôi có nhiều lễ cúng cầu sức khỏe, cầu của cải, ngăn dịch bệnh và gắn với việc làm rẫy. Các nghi lễ theo chu kỳ cây trồng hướng về thần lúa, mong được mùa. Những lễ lớn có nghi thức đâm trâu tế thần và trở thành dịp hội của cả làng.
Tết cổ truyền được tổ chức khi đã tuốt lúa xong, trước khi bước vào mùa rẫy mới.
Nghệ thuật
Có nhiều tục ngữ, truyện cổ, dân ca Calơi, Ba boih, Roih, Cha chap; nhạc cụ gồm cồng, chiêng, khèn, sáo, nhị, đàn Ta lư.
Nghề thủ công
Dệt zèng là nghề lâu đời của người Tà Ôi, đặc biệt ở A Lưới. Sợi chính là sợi bông: bông thu hoạch sau khoảng năm tháng, phơi khô, se thành sợi rồi nhuộm bằng lá, vỏ cây, rễ cây lấy trong rừng để có các màu xanh, đỏ, đen, vàng, tím; khâu nhuộm thường do phụ nữ lớn tuổi đảm nhận và vẫn giữ một số điều kiêng kỵ.
Hoa văn zèng xoay quanh ba đề tài: động vật, cây cỏ - thiên nhiên và đồ vật; người dệt có thể tự do sáng tạo. Nét riêng là những hạt cườm trắng được đính bằng tay thành họa tiết, nổi trên nền màu tự nhiên. Trang phục đính hoa văn bằng chì và cườm trắng được các dân tộc láng giềng ưa chuộng.
Nhà ở
Nhà sàn dài gồm nhiều gia đình nhỏ (gọi là 'bếp'), mỗi gia đình có buồng riêng, mái uốn cong ở hai đầu hồi.
Sinh kế
Làm rẫy, trồng lúa rẫy là sinh kế chính, bên cạnh ruộng nước và cây cà phê, tre, mây; nghề dệt zèng lâu đời được các dân tộc láng giềng ưa chuộng.
Di sản
Ngày 21/11/2016, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận Nghề dệt Dzèng của người Tà Ôi là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Ảnh và tư liệu

