Người Cơ-ho
Có nguồnCập nhật 26/10/2026

Nguồn: Báo Nhân Dân
- Tên gọi:
- Người Cơ-ho
- Nhóm ngôn ngữ:
- Môn - Khơ-me – Nam Á
- Dân số:
- 200.800 người (năm 2019)Nguồn: Tổng cục Thống kê – Đặc trưng cơ bản của 53 dân tộc thiểu số năm 2019
- Địa bàn cư trú:
- Lâm Đồng, Bình Thuận, Khánh Hòa, Ninh Thuận, Đắk Lắk, Đồng NaiTheo tài liệu nguồn; tên tỉnh có thể là tên trước sắp xếp đơn vị hành chính 2025.
Giới thiệu chung
Người Cơ-ho là cư dân bản địa ở cực nam Tây Nguyên, chủ yếu thuộc Lâm Đồng, được giới khoa học cho là đã sống trên vùng đất này hơn 2.500 năm và là một trong những chủ nhân của văn hóa Sa Huỳnh. Họ sống trong các làng (bon) với nhà dài dựng sát nhau, gia đình theo chế độ mẫu hệ. Kinh tế dựa vào làm rẫy, riêng nhóm Xrê làm ruộng nước, cùng nghề gốm phổ biến.
Khái quát lịch sử
Theo tư liệu của Báo Nhân Dân, các nhà khoa học xếp người Cơ-ho vào loại hình nhân chủng Indonésien và coi họ là một trong những chủ nhân của văn hóa Sa Huỳnh. Đây là cư dân bản địa có mặt ở Tây Nguyên từ khoảng 2.500 năm trước.
Người Cơ-ho sống từ vùng nam Tây Nguyên (Lâm Đồng) tới các vùng núi của Bình Thuận, Khánh Hòa, Ninh Thuận, Đắk Lắk, Đồng Nai; ngày 1/4/2019 dân số là 200.800 người. Nhóm Srê (Xrê) nổi bật vì làm ruộng nước, trong khi các nhóm khác chủ yếu trồng lúa rẫy.
Ngôn ngữ và chữ viết
Người Cơ-ho nói một ngôn ngữ thuộc nhóm Môn - Khmer, ngữ hệ Nam Á. Từ đầu thế kỷ XX, họ đã có chữ viết dựa trên mẫu tự La-tinh, song chữ này ít được phổ biến.
Trang phục
Nam đóng khố, nữ mặc váy ngắn hoa văn dọc; có tục căng tai bằng vòng gỗ hoặc ngà, phụ nữ thường nhuộm răng đen.
Ẩm thực
Bữa ăn hằng ngày có cơm nếp và cơm tẻ. Trong lễ hội, thịt, xương, lòng, gan của con vật hiến sinh được nấu chung trong nồi đồng lớn với gia vị; rượu cần rất phổ biến, nhất là vào dịp lễ. Người Cơ-ho cũng ăn trầu và hút thuốc.
Phong tục và tập quán
Tin vào các thần Yang và ma Chà; lễ lớn nhất là tết mừng lúa vào kho, ngoài ra có lễ đâm trâu sau 3 hoặc 7 mùa rẫy. Một bộ phận theo Công giáo, Tin Lành đã bỏ nhiều nghi lễ cổ truyền.
Lễ hội
Lễ lớn nhất là lễ mừng lúa về kho (lir bong). Cứ sau ba hoặc bảy mùa rẫy, làng lại tổ chức lễ đâm trâu.
Với nhóm Cơ-ho Srê, chuỗi nghi lễ theo cây lúa gồm: lễ cầu mưa khoảng tháng 4–5 khi mưa đầu mùa trở lại; lễ gieo sạ, chủ nhà dựng cây nêu nhỏ ngoài ruộng, dâng máu gà và rượu cần rồi gieo trước; lễ nhô wèr khoảng tháng 9–10 khi lúa trổ bông; lễ nhô brê rơhe khi đưa lúa vào kho; và lễ nhô lir bong (mừng lúa mới) được coi là Tết của người Srê, tạ ơn thần lúa Yàng kòi. Các lễ lớn có cả làng tham gia, với cồng chiêng, múa quanh đống lửa, rượu cần và thịt nướng; lễ nhỏ như rửa chân trâu chỉ làm trong gia đình.
Nghệ thuật
Dân ca Cơ-ho có nhiều thể loại: Yalyau (“ngẫm chuyện xưa”) là lối hát - nói rất dài, có bài kéo dài ba ngày đêm như K'Jai - Ka Lìn; Đơschrih hát khi đi đường xa cho đỡ mệt, kể về sông suối, núi rừng, loài vật; Nhorkon là hát ru con dài 5–7 câu, chứa lời dạy đạo lý; Tâmpớt là hát đối đáp, đố nhau khi chủ nhà tiếp khách; Lảhlông là hát giao duyên của lớp trẻ. Nhạc cụ dùng trong lễ gồm tù và, chiêng và trống.
Nghề thủ công
Người Cơ-ho đan mây tre, cói, dệt thổ cẩm, rèn nông cụ và làm gốm, trong đó gốm được nhắc đến là nghề phổ biến, phát triển nhất. Ở thôn Đưng K'Nơh (Lâm Đồng), sợi được kéo từ bông nhà trồng; màu xanh lấy từ lá chàm ngâm ủ khoảng ba ngày, màu đỏ từ một loại cỏ họ dền, màu vàng từ nghệ dại. Khung dệt ghép từ các thanh gỗ rời, hoa văn lấy cảm hứng từ thiên nhiên, muông thú và đồ dùng quen thuộc.
Nhà ở
Làng (bon) gồm những ngôi nhà dài (hìu jòng) dựng sát nhau, có cả nhà sàn dài và nhà đất.
Sinh kế
Làm rẫy là chính, nhóm Xrê làm ruộng nước; kết hợp chăn nuôi, săn bắn, đánh cá, hái lượm và thủ công, trong đó gốm là nghề phổ biến nhất.
Tri thức bản địa
Người Cơ-ho Srê sớm biết dẫn nước suối vào ruộng để trồng lúa nước. Các nhóm khác trồng lúa rẫy, ngô, sắn, bầu bí, đậu, kết hợp chăn nuôi, săn bắn, đánh cá và hái lượm. Gia đình có hai dạng lớn và nhỏ, theo chế độ mẫu hệ.
Nguồn tham khảo
- Báo Nhân Dân – Dân tộc Cơ-ho
- Cổng TTĐT Chính phủ – Danh sách các dân tộc Việt Nam
- Tổng cục Thống kê – Đặc trưng cơ bản của 53 dân tộc thiểu số năm 2019
- Báo Nhân Dân – L'ethnie Cơ Ho
- Báo Nhân Dân – Độc đáo nghi lễ của người Cơ Ho Srê
- Báo Nhân Dân – Đi tìm điệu dân ca Cơ Ho
- Báo Nhân Dân – Giữ sắc màu di sản văn hóa
