Người Co
Cần kiểm chứngCập nhật 26/10/2026

Nguồn: Báo Nhân Dân
- Tên gọi:
- Người Co
- Tên gọi khác:
- Cor, Col, Cua, Trầu
- Nhóm ngôn ngữ:
- Môn - Khơ-me – Nam Á
- Dân số:
- 40.442 người (năm 2019)Nguồn: Báo Nhân Dân – số liệu dân số trích dẫn trong bài "Dân tộc Co" — chưa đối chiếu tài liệu thống kê
- Địa bàn cư trú:
- Quảng Ngãi (Trà Bồng), Quảng Nam (Trà Mi), Kon Tum, Gia Lai, Đắk Lắk, Thừa Thiên HuếTheo tài liệu nguồn; tên tỉnh có thể là tên trước sắp xếp đơn vị hành chính 2025.
Giới thiệu chung
Người Co được đa số nhà nghiên cứu coi là cư dân bản địa vùng Trường Sơn - Tây Nguyên, tập trung ở Trà Bồng (Quảng Ngãi) và Trà Mi (Quảng Nam). Kinh tế dựa vào lúa rẫy, và vùng người Co từ lâu nổi tiếng với trầu không và quế. Họ tin các đỉnh núi cao như núi Ông, núi Bà là nơi ngự của thần linh, còn lễ đâm trâu là ngày hội lớn nhất của làng.
Khái quát lịch sử
Phần lớn giới nghiên cứu xếp người Co vào nhóm cư dân bản địa lâu đời của dải Trường Sơn - Tây Nguyên. Tên tự gọi là Cor, Col; ngoài ra còn có tên Cua, Trầu.
Đồng bào tập trung ở Trà Bồng, Trà Mi thuộc vùng tây bắc Quảng Ngãi và tây nam Quảng Nam; một số ít sống ở Kon Tum, Gia Lai, Đắk Lắk và Thừa Thiên Huế.
Ngôn ngữ và chữ viết
Tiếng Co thuộc nhóm Môn - Khơ Me (ngữ hệ Nam Á), khá gần với tiếng Hrê, Xơ Đăng, Ba Na. Trước năm 1975 đã có chữ viết dựa trên chữ cái Latinh nhưng nay ít được dùng. Ở Sơn Hà (Quảng Ngãi), nơi giáp vùng người Hrê, nhiều người Co nói được tiếng Hrê. Theo điều tra năm 2019, 75,2% người từ 15 tuổi trở lên biết đọc, viết tiếng Việt, chỉ 0,8% biết chữ Co.
Trang phục
Truyền thống nam đóng khố, nữ quấn váy, mặc áo cộc tay, mùa lạnh choàng tấm vải; nay trang phục chủ yếu mua từ người Xơ-đăng và người Việt.
Phong tục và tập quán
Sau cưới phổ biến ở bên nhà chồng; quan tài là thân gỗ đẽo độc mộc, chôn ở bãi mộ của làng cùng đồ dùng, ché, chiêng của người mất.
Lễ hội
Lễ đâm trâu là lễ hội lớn nhất, vừa là lễ hiến tế thần linh vừa là ngày vui chung của làng. Người Co còn có lễ cầu mưa do thầy cúng làm trong nhà, lễ mừng nhà mới với điệu múa Cà Đáo, và dịp vui sau khi thu hoạch lúa rẫy.
Tết Ngã Rạ (Sa ní) được tổ chức sau mỗi vụ thu hoạch, là nghi lễ cầu mùa gắn với đời sống tâm linh, phong tục và sinh hoạt vui chơi của cộng đồng ở Trà Bồng, Tây Trà.
Nghệ thuật
Dùng bộ ba chiêng với trống, đàn nhị; dân ca Xru (Klu), Agiới được lưu truyền rộng; múa chỉ xuất hiện trong lễ đâm trâu.
Nghề thủ công
Nghề dệt và nghề rèn của người Co không phát triển, vải mặc chủ yếu mua của người Xơ Đăng và người Kinh; ngược lại, đồ đan lát khá đẹp và đa dạng. Theo số liệu năm 2019, chỉ 0,12% số hộ làm nghề thủ công truyền thống. Vùng người Co từ lâu nổi tiếng với cây trầu không và cây quế.
Nhà ở
Nhà sàn dài, cửa ở hai đầu hồi; bên trong có lối đi giữa, một bên là buồng riêng từng gia đình, một bên là không gian chung.
Sinh kế
Kinh tế rẫy là chính với lúa rẫy làm lương thực chủ yếu; trầu không và quế là đặc sản nổi tiếng.
Tri thức bản địa
Người Co canh tác rẫy theo lối phát, đốt, chọc lỗ tra hạt và tuốt lúa bằng tay. Họ tính thời gian theo một loại lịch gần giống âm lịch nhưng chỉ có 10 tháng, sau đó là thời kỳ nghỉ ngơi khi xong mùa. Những đỉnh núi cao được gọi là núi "Ông", núi "Bà", tin là nơi thần linh ngự.
Di sản
Tết Ngã Rạ và Nghệ thuật Cà đáo của người Co (Trà Bồng, Quảng Ngãi) được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia; lễ công bố tổ chức tại Quảng Ngãi ngày 19/6/2025.
